ITR: ‘कर साथी’ म्हणजे काय? चला सविस्तर जाणून घेऊया...

आयकर रिटर्न (ITR) भरण्याची प्रक्रिया अनेक करदात्यांना किचकट आणि वेळखाऊ वाटते. त्यामुळे अनेकांना आयटीआर भरताना अडचणींचा सामना करावा लागतो. ही प्रक्रिया अधिक सोपी, जलद आणि पारदर्शक करण्यासाठी आयकर विभागाने ‘कर साथी’ हा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आधारित चॅटबॉट सुरू केला आहे.

करदात्यांना आयटीआर भरण्यापासून ते करसंबंधित माहिती मिळविण्यापर्यंत सर्व सुविधा एकाच ठिकाणी उपलब्ध करून देण्याचा या उपक्रमाचा उद्देश आहे. त्यामुळे करदाते सहजपणे आपले करसंबंधित प्रश्न सोडवू शकतात.

कर साथी म्हणजे काय?

कर साथी’ हा आयकर विभागाचा एक आभासी सहाय्यक (Virtual Assistant) आहे. नव्याने सुधारित करण्यात आलेल्या आयकर पोर्टलवर तो करदात्यांना विविध सेवा आणि माहिती उपलब्ध करून देतो. याच्या मदतीने करदाते जुने आयटीआर, प्राप्त झालेल्या नोटिसा, प्रलंबित बाबी आणि इतर करसंबंधित माहिती सहज पाहू शकतात.

कर साथी कशी मदत करेल?

कर साथीच्या मदतीने करदात्यांना खालील सुविधा उपलब्ध होतात:

• आयकर विभागाच्या विविध डिजिटल सेवा एकाच पोर्टलवर उपलब्ध होतात.
• आयकर रिटर्न (ITR) ऑनलाइन सहज भरता येतो.
• रिफंड, पॅन कार्ड आणि इतर सेवांची स्थिती तपासता येते.
• करासंबंधी नियम, माहिती आणि मार्गदर्शक सूचना सहज मिळतात.
• चॅटबॉट आणि हेल्पलाइनच्या सुविधेमुळे प्रश्नांची उत्तरे त्वरीत मिळतात.
• जुने रिटर्न, नोटिसा आणि प्रलंबित प्रकरणांची माहिती पाहता येते.

जुनी की नवी करप्रणाली? कोणासाठी कोणती फायदेशीर?

करदात्यांसाठी जुनी (Old Tax Regime) आणि नवी (New Tax Regime) अशा दोन करप्रणाली उपलब्ध आहेत. आपल्या उत्पन्न आणि गुंतवणुकीनुसार योग्य पर्याय निवडणे महत्त्वाचे आहे.

जुनी करप्रणाली (Old Tax Regime) फायदेशीर कधी?

खालील परिस्थितीत जुनी करप्रणाली अधिक लाभदायक ठरू शकते:

• आपण ₹4 ते ₹4.25 लाखांपेक्षा जास्त करसवलतींचा लाभ घेत असाल.
• गृहकर्ज, HRA, विमा, PPF किंवा ELSS यांसारख्या योजनांमध्ये गुंतवणूक करत असाल.
• आपण ज्येष्ठ नागरिक असाल, कारण या प्रणालीमध्ये काही अतिरिक्त सवलती उपलब्ध आहेत.

नवी करप्रणाली (New Tax Regime) फायदेशीर कधी?

खालील परिस्थितीत नवी करप्रणाली अधिक फायदेशीर ठरू शकते:

• करसवलतीसाठी फारशा गुंतवणुका नसतील.
• कमी कागदपत्रे आणि सोपी करभरणा प्रक्रिया हवी असेल.
• वार्षिक उत्पन्न ₹12.75 लाखांपर्यंत असेल, ज्यामुळे विशिष्ट परिस्थितीत कर शून्य असू शकतो.
• आपण उच्च उत्पन्न गटातील करदाता असाल.

कामाची गोष्ट

डिजिटल युगात करदात्यांसाठी आयटीआर भरण्याची प्रक्रिया अधिक सुलभ, जलद आणि पारदर्शक करण्याच्या दिशेने ‘कर साथी’ हा महत्त्वाचा उपक्रम ठरणार आहे. आयटीआर भरण्यापासून ते करासंबंधित माहिती मिळविण्यापर्यंत अनेक सुविधा आता एका क्लिकवर उपलब्ध होत आहेत.

तसेच, जुनी आणि नवी करप्रणाली यांपैकी योग्य पर्याय निवडताना आपल्या उत्पन्नाचा स्तर, गुंतवणूक आणि उपलब्ध करसवलती यांचा विचार करणे आवश्यक आहे. योग्य निवड केल्यास करबचत होण्यासोबतच आयटीआर भरण्याची प्रक्रियाही अधिक सोपी आणि सोयीस्कर होऊ शकते.